• شماره تماس :۴۴۲-۸۰-۴۴۲

  • ساعت کاری : ۱۰ صبح تا ۱۰ شب

Instruments Music سازها ایرانی موسیقی

کوک کردن سازهای زهی، تار، سه تار، کمانچه، سنتور، گیتار، ویلن، عود، بربت، قیچک

امتیاز کاربران

Rating StarRating StarRating StarRating StarRating Star
 

کوک کردن سازهای زهی، تار، سه تار، کمانچه، سنتور، گیتار، ویلن، عود، بربت، قیچک

آنچه از عنوان این نوشته برداشت می شود، اینست که ظاهرا کوک کردن همه این سازها شبیه به هم است.

باید گفت که کوک کردن همه سازها (سازهای زهی) کاملا شبیه به هم است.

سوال می شود که چرا هنگام کوک کردن، سیم ساز پاره می شود؟

چرا هنگام کوک کردن یک سیم، کوک سیم های دیگر به هم میریزد؟

چرا در هنگام کوک کردن، گوشی ساز، شل شده و خود به خود می چرخد؟

چرا سیم های تار با هم کوک نمی شوند؟

چرا هنگام کوک کردن، گوشی ساز صدا می دهد؟

چرا وقتی سیم تار کوک شد، زمان انگشت گذاری، سیم ها با هم کوک نیستند؟

چرا وقتی ساز را دیاپازون کوک می کنیم، سیم های ساز سفت و خشک می شوند؟

چرا کوک ساز خود به خود بالا یا پایین می رود؟

برای پاسخ به تمامی این پرسش ها، ادامه این نوشته را بخوانید.

چرا هنگام کوک کردن، سیم ساز پاره می شود؟

مهمترین نکته در پاره شدن سیم ساز هنگام کوک کردن، عدم استقامت سیم است. البته این عدم استقامت زمانی باعث پاره شدن سیم می شود که فشار بیش از حد و کشیدگی زیاد به سیم وارد شود.

ممکن است قسمتی از سیم دچار شکستگی و خم یا پیچش شده باشد و با بالا بردن کوک، سیم پاره شود. همینطور ممکن است، در زمان کوک کردن و سفت کردن گوشی ساز، کشیدگی بیش از اندازه به سیم وارد شود.

برای همین نکته است که همیشه زمان کوک کردن ساز و سفت کردن گوشی، باید بر روی سیم مضراب بزنیم تا بدانیم سیم را تا چه حد سفت می کنیم.

یک اشکال دیگر ممکن است وجود داشته باشد، که همان ایراد در خرک ساز باشد. اگر شیار روی خرک ساز، مناسب نباشد، می تواند به مرور باعث بریدن سیم شود.

اشکال دیگر از شیطانک ساز است که اگر دارای شیب مناسب نباشد، سیم را همانند خرک نامناسب، دچار شکستگی و بریدگی می کند و باعث پاره شدن سیم می شود.

مضراب نامناسب نیز می تواند باعث پاره شدن سیم شود. اگر مضراب شما دارای لبه های نامناسب و تیز باشد، به مرور، سیم دچار خوردگی شده و این نازک شدن، در هنگام کوک باعث پاره شدن سیم می شود.

کهنه و خشک و شکننده بودن سیم هم می تواند هنگام کوک کردن، باعث پاره شدن سیم شود. مضراب زدن نامناسب، زاویه نادرست مضراب با سیم، تغییر کوک دادن های زیاد هم می تواند به مرور باعث کاهش استقامت سیم ها شود، و هنگام کوک کردن ساز، سیم پاره شود.

و البته دلیل دیگر، ناآشنایی با کوک کردن ساز است که در هنرجویان تازه کار پیش می آید. بر اثر سفت کردن بیش از اندازه گوشی ساز، سیم ها کشیده شده و پاره می شوند. بهتر است هنرجویان، کوک کردن ساز را نزد استاد خود و با دستگاه تیونر آموزش ببینند.

چرا هنگام کوک کردن یک سیم، کوک سیم های دیگر به هم میریزد؟

دلیل این اتفاق، پایین بودن فرکانس و کوک ساز و سیم هاست که وقتی شروع به کوک می کنید، با کوک هر سیم، کشیدگی در دسته و فشار بر روی خرک باعث می شود سیم های دیگر شل تر شده و کوک آن ها به هم بریزد، که البته با کوک کردن تمامی سیم ها و چک کردن کوک دوباره آن ها این مشکل بر طرف می شود. این مشکل در سازهایی مثل تار و کمانچه که خرک آن بر روی پوست قرار دارد بیشتر دیده می شود. زیرا با کوک هر سیم، فشار بر روی خرک و پوست بیشتر شده و پوست به پایین می رود و سیم های دیگر شل تر می شوند.

البته این تغییر کوک بسیار ناچیز است که معمولا بعد از کوک ساز، یک بار کوک همه سیم ها را بررسی می کنیم و این مشکل برطرف می شود.

چرا در هنگام کوک کردن، گوشی ساز، شل شده و خود به خود می چرخد؟

اگر گوشی های سازهای مثل تار، سه تار، کمانچه، سنتور، ویلن، عود و دوتار و تنبور و سازهای این چنینی، به مرور به سمت بیرون آمده باشند، در جای خود قرار نداشته و با کمی فشار سیم، شل شده و خود به خود چرخیده و سیم شل می شود. برای رفع این مشکل، گوشی را با دست، کمی به سمت داخل فشار دهید، دقت کنید کمی به سمت داخل فشار دهید تا به گوشی و ساز آسیبی نرسد. اگر این مشکل همچنان باقیست، می توانید گوشی را درآورده و کمی پودر بچه یا صابون به آن بزنید و در جای خود قرار دهید. اگر مشکل برطرف نشد، باید حتما به تعمیرکار ساز مراجعه کنید. چون گوشی با سوراخ روی ساز هماهنگ نیست و باید ساز تعمیر شود.

چرا سیم های تار با هم کوک نمی شوند؟

ساز تار دارای سیم های دوبل است که باید دو به دو با هم همصدا کوک شوند. گاهی سیم ها با هم کوک یا به اصطلاح جفت نمی شوند. سه دلیل عمده ای که می تواند وجود داشته باشد را بررسی می کنیم.

نقاطی که سیم با آن ها در ارتباط است یعنی خرک و شیطانک می توانند دلیل این مشکل شوند. اگر سیم بر روی شیار نامناسب خرک قرار گیرد که از نظر ارتفاع با شیار سیم دیگر همسان نباشد، دو سیم همصدا کوک درست نمی شوند. ممکن است دست باز سیم ها درست باشد ولی هر چه به سمت نت های بالا می رویم، ناکوکی بیشتر می شود. این به خاطر اختلاف اندازه سیم ها هرچند بسیار کم رخ می دهد. باید شیارهایی که سیم ها بر روی آن قرار می گیرند دارای ارتفاع یکسان بر روی خرک باشند.

دلیل دوم شیطانک ساز است. این مورد در شیطانک نیز دیده می شود که شیار روی شیطانک درست تنظیم نشده است.

مورد سوم، اشکال در کیفیت سیم است. که ممکن است کهنه و دارای پیچش باشد. و یا اختلاف ضخامت سیم ها می تواند این مشکل را ایجاد کند. اگر یکی از سیم های دوبل تار پاره شد، باید هر دو سیم را تعویض کنید، زیرا ضخامت هر دو باید یکسان باشد. اگر سیم اول یا سفید یا همان سیم دو پاره شد، باید هر دو سیم دوبل و سیم پنجم تار تعویض شود تا ضخامت یکسان داشته باشند.

چرا هنگام کوک کردن، گوشی ساز صدا می دهد؟

صدا دادن گوشی ساز یا دنده دنده شدن آن به دلیل ایراد گوشی های ساز است که باید با روش استفاده از پودر بچه یا صابون آن را برطرف کنید. و اگر درست نشد، حتما به تعمیرکار ساز بسپارید. این مشکل بسیار جدی است و گوشی ساز در این مرحله می تواند به ساز آسیب وارد کند.

چرا وقتی سیم تار کوک شد، زمان انگشت گذاری، سیم ها با هم کوک نیستند؟

در بالا و در قسمت " چرا سیم های تار با هم کوک نمی شوند؟" تا حدودی به این مشکل اشاره شده است، ولی یک نکته وجود دارد که باید به آن توجه بسیار کرد.

ممکن است، در هنگام پرده گیری، نت مشابه دست باز با پرده مورد نظر هم کوک نباشد. بهتر است با تیونر، سیم دست باز و پرده های آن را بررسی کنید. شاید پرده های سازتان به هم ریخته شده باشد و باعث هم صدا نبودن نت ها با دست باز سیم دیگر یا نت ها در سیم دیگر شده باشد.

چرا وقتی ساز را دیاپازون کوک می کنیم، سیم های ساز سفت و خشک می شوند؟

بعضی از سازها مانند سه تار و دوتار و تنبور را معمولا پایین تر از دیاپازون کوک می کنیم تا هم فشار کمتری به دسته و بدنه ساز و سیم ها وارد شود، هم اینکه صدای پایین تر و به اصطلاح گرم تری داشته باشند. با کوک دیاپازون، سیم ها کشیده تر شده و سفت تر می شوند.

ولی همه این سازها، باید قابلیت کوک دیاپازون را داشته باشند.

اشکال می تواند از سیم (سیم کهنه، خشک و شکننده)، خرک (اندازه خرک، شیارهای نامناسب)، شیطانک (اندازه شیطانک، شیارهای نامناسب)، سیم گیر(شیارهای نامناسب، شیب نامناسب)، پوست (پوست خشک و نامناسب، بالا بودن پوست و در نهایت خرک که فاصله سیم ها از روی دسته را افزایش می هد) و یا شیب کاسه در قسمت سیم گیر ساز باشد.

در سازهای پوستی، مانند تار و کمانچه، بالا بودن پوست که بر اثر کشیده شدن بیش از اندازه در زمان قرار دادن پوست بر روی کاسه پیش می آید، خرک ساز را بالاتر از جای خود قرار داده و سیم ها از روی دسته ساز فاصله می گیرند. در این حالت و به دلیل بالا بودن سیم  از روی دسته (به اصطلاح اکشن بالا یا اکشن زیاد)، ساز اصطلاحا خشک و سفت می شود و در نهایت، ساز در قسمت نت های بالا ناکوک نیز می شود.

چرا کوک ساز خود به خود بالا یا پایین می رود؟

رطوبت، سرما، گرما و تمامی عوامل محیطی می توانند باعث انقباض یا انبساط بر روی پوست ساز شده و در نهایت، شل یا سفت تر شدن سیم های ساز شوند.

به عنوان مثال در گرمای تابستان، پوست تار یا کمانچه کاملا خشک است و سیم ها بالاتر از روی دسته قرار دارند، ولی در هوای مرطوب، پوست شل شده و در نهایت سیم ها شل و کوک ساز پایین می آید. البته پست خیلی نازک و یا نامرغوب باعث تشدید این اشکال می شوند.

شل شدن یا پایین آمدن کوک ساز می تواند بر اثر افت، نشست یا پایین رفتن صفحه ساز باشد که باید بلافاصله به تعمیرکار مراجعه شود.

حرکت دسته ساز نیز می تواند نقش داشته باشد. اگر دسته ساز به خوبی جای گذاری نشده باشد، و یا از چوب نامرغوب استفاده شده باشد، به تدریج دسته ساز به اصطلاح تاب بر می دارد و باعث بالا رفتن سیم ها از روی دسته شده و ساز به هم می ریزد که باید حتما توسط تعمیرکار بررسی شود.

همانطور که خواندید، بسیاری از پرسش هایی که در بالا آمده، بر اثر تغییرات فیزیکی ایجاد می شوند. اگر در نگهداری ساز، دقت کنید، می توانید این عوامل را کمتر کرده و سازتان نیز از صدمات به دور خواهد بود.

نوشته رضا کلانتری

هشتم آذر ماه نود و هفت

 این مطلب بر روی توییتر، لینکدین، گوگل پلاس

https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6476012546984812544

https://twitter.com/musicshamim/status/1070248166652608512

https://plus.google.com/u/1/103962795762548376716/posts/1EvWwyLDi4f

دیدگاه‌ها   

0 #12 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:55
به نقل از رضا:
لطفا طرز کوک کردن پیانو را هم توضیح دهید

برای کوک پیانو، به صورت کامل خواهیم نوشت
نقل قول کردن
0 #11 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:53
به نقل از الهام:
نوشته بسیار عالی، مفید. باز هم از این نوشته ها بزارید

سپاس
نقل قول کردن
0 #10 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:53
به نقل از linda:
برای کوک سه تار از تیونر چطور استفاده کنم؟

در مطلبی جدا، توضیح خواهیم داد
نقل قول کردن
0 #9 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:52
به نقل از سمیرا:
برای سیم سه تار چه برندی خوب است؟

برند خاصی را پیشنهاد نمیکنیم، بسته بندی های مناسبی برای سیم های تار و سه تار در بازار موجود است.
نقل قول کردن
0 #8 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:52
به نقل از سپیده:
سه تارم اصلا کوک نگه نمیداره و بعد از کمی تمرین کوکش به هم میریزه باید چه کار کنم؟

اشکال از گوشی های ساز شماست، لطفا طبق نوشته همین مقاله عمل کنید، یا به تعمیرکار بسپرید، البته مضراب محکم نیز میتواند دلیل باشد که سیک کشیده می شود.
نقل قول کردن
0 #7 آموزشگاه موسیقی شمیم 1397-09-18 08:50
به نقل از آزاده:
اگر سیم ساز پاره شد ایا میشود همان سیم را استفاده کرد؟

اگر سیم تعویض شود بهتر است، ولی اگر سیم کوتاه نباشد می شود از همان سیم استفاده کرد.
نقل قول کردن
0 #6 آزاده 1397-09-18 08:48
اگر سیم ساز پاره شد ایا میشود همان سیم را استفاده کرد؟
نقل قول کردن
0 #5 سپیده 1397-09-18 08:47
سه تارم اصلا کوک نگه نمیداره و بعد از کمی تمرین کوکش به هم میریزه باید چه کار کنم؟
نقل قول کردن
0 #4 سمیرا 1397-09-18 08:46
برای سیم سه تار چه برندی خوب است؟
نقل قول کردن
0 #3 linda 1397-09-18 08:46
برای کوک سه تار از تیونر چطور استفاده کنم؟
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


/component/jcomments/captcha/64587
تصویر امنیتی جدید

شما اینجا هستید

آخرین نوشته ها

25 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
05 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
29 آبان 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
28 آبان 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
28 آبان 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
28 آبان 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
19 آبان 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم

دانستنی های موسیقی

31 مرداد 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
30 مرداد 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم

آدرس و شبکه های اجتماعی

آدرس :

تهران - فلکه دوم صادقیه - اشرفی اصفهانی - تقاطع سازمان آب - اول کوهدشت - ساختمان سارا پلاک16 واحد 8

شماره تماس :

۴۴۲-۸۰-۴۴۲

اینستاگرام:

musicshamim

تلگرام:

t.me/music_shamim

تصویر

Map Shamim Music Ltl نقشه آموزشگاه موسیقی شمیم

تازه ترین ها

25 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
23 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
21 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم
05 آذر 1397 / آموزشگاه موسیقی شمیم

خبرنامه

برای اطلاع از آخرین خبرهای سایت لندر در خبرنامه سایت لندر عضو شوید .
ثبت